Năm 2005, dư luận Trung Quốc xôn xao trước câu chuyện về một cậu bé mới 10 tuổi đã đỗ đại học. Chỉ 3 năm sau, anh tiếp tục được nhận vào chương trình thạc sĩ và đến năm 16 tuổi trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ trẻ nhất Trung Quốc. Nhân vật đó là Trương Hân Dương, sinh năm 1995 tại thành phố Bàn Cẩm, tỉnh Liêu Ninh.

Ngay từ nhỏ, Trương Hân Dương đã được biết đến với khả năng học tập vượt trội. Theo chia sẻ từ gia đình, khi mới 2 tuổi, sau khoảng 2 tháng tự học, anh đã có thể ghi nhớ hơn 3.000 chữ Hán. Năm 2000, khi chưa tròn 5 tuổi, Hân Dương được cha là ông Trương Hội Tường cho theo học tiểu học. Chỉ sau 1 tháng, Hân Dương đã được chuyển từ lớp 1 lên lớp 2 nhờ khả năng tiếp thu nhanh.

Những năm sau đó, quá trình học tập của Hân Dương diễn ra theo lộ trình đặc biệt. Sau một thời gian học tiểu học, anh tạm dừng việc học trên lớp để tự ôn luyện rồi tham gia kỳ thi vào cấp trung học cơ sở.

Tuy nhiên, chỉ học 2 năm ở bậc học này, Hân Dương tiếp tục rời trường. Ông Trương Hội Tường - bố của Hân Dương cho biết gia đình nhận thấy chương trình giảng dạy thông thường không còn phù hợp với khả năng tiếp thu của con trai. Theo ông, Hân Dương có thể tự nghiên cứu và nắm vững phần lớn nội dung trong sách giáo khoa mà không cần quá nhiều sự hướng dẫn.

Sau đó, gia đình quyết định cho Hân Dương theo học tại Trường Trung học Liễu Bàn để chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh đại học. Tháng 6/2005, khi mới 10 tuổi, anh bước vào kỳ thi đại học cùng hàng triệu thí sinh trên khắp Trung Quốc. Một tháng sau, kết quả được công bố với số điểm 505. Thành tích này giúp Hân Dương trúng tuyển vào Học viện Kỹ thuật và Công nghệ Thiên Tân, nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của truyền thông nước này.

Dù đã trở thành sinh viên đại học khi tuổi đời còn rất nhỏ, Hân Dương khi đó vẫn mang nhiều nét hồn nhiên của trẻ em. Trong một cuộc phỏng vấn, anh cho biết bản thân yêu thích bộ phim hoạt hình “3.000 câu hỏi của chú Mèo Xanh” và thường chơi các món đồ chơi dành cho trẻ nhỏ. Hân Dương cũng chia sẻ rằng mình không quá hứng thú với các hoạt động tập thể ở lớp. Tại nhà, anh vẫn gắn bó và thường xuyên quấn quýt bên cha mẹ như những đứa trẻ cùng trang lứa.

Trước những băn khoăn của dư luận về việc con trai phát triển quá nhanh so với độ tuổi, ông Trương Hội Tường khẳng định gia đình sẽ luôn đồng hành và theo sát quá trình trưởng thành của Hân Dương.

Năm 2008, khi mới 13 tuổi, Trương Hân Dương hoàn thành chương trình đại học. Sau đó, anh chuyển đến Bắc Kinh để theo học chương trình thạc sĩ ngành Toán học tại Đại học Công nghệ Bắc Kinh. Đến năm 2011, ở tuổi 16, anh tiếp tục lập kỷ lục khi trở thành nghiên cứu sinh ngành Toán ứng dụng tại Đại học Hàng không Vũ trụ Bắc Kinh, trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ trẻ nhất Trung Quốc vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, cũng trong giai đoạn này, Hân Dương vướng phải một sự việc gây nhiều tranh luận trong dư luận. Theo thông tin từng được CCTV đăng tải, anh đề nghị cha mẹ mua cho mình một căn hộ tại Bắc Kinh trị giá khoảng 275.000 USD và cho biết việc ổn định chỗ ở là điều kiện để tiếp tục theo đuổi con đường học tập. Cuối cùng, cha mẹ anh đã thuê một căn hộ và nói với con trai rằng đó là căn nhà được mua cho anh.

Năm 2012, khi được truyền thông phỏng vấn ở tuổi 17, Hân Dương cho thấy nhiều thay đổi so với thời thơ ấu. Anh trở nên cởi mở hơn và sẵn sàng chia sẻ về cuộc sống học tập. Nói về quá trình theo học tiến sĩ, Hân Dương thừa nhận đây là giai đoạn đầy thử thách. Anh cho biết khoảng cách tuổi tác khá lớn khiến nhiều giảng viên và nghiên cứu sinh lớn tuổi thường gọi mình là “con”.

Ban đầu, Hân Dương dự định hoàn thành chương trình tiến sĩ trong vòng 3 năm. Tuy nhiên, quá trình nghiên cứu thực tế kéo dài hơn dự kiến. Khi bước vào môi trường học thuật chuyên sâu, anh phải cạnh tranh với nhiều nghiên cứu sinh có năng lực nổi bật. Việc thay đổi hướng nghiên cứu trong quá trình thực hiện luận án cũng ảnh hưởng đến tiến độ học tập.

Ngoài hoạt động nghiên cứu, Hân Dương thường xuyên tham gia thảo luận trên mạng xã hội về các chủ đề như kinh tế, văn hóa, lịch sử và các vấn đề xã hội. Một số phát ngôn của anh từng thu hút sự chú ý và tạo nên những luồng ý kiến khác nhau. Khi được hỏi về chuyện tình cảm, Hân Dương cho biết môi trường học tập đặc thù khiến anh chủ yếu tiếp xúc với những người lớn tuổi hơn mình.

Phải đến năm 2018, sau khoảng 8 năm theo học chương trình tiến sĩ dưới sự hướng dẫn của các giảng viên, Trương Hân Dương mới hoàn thành luận án và nhận bằng tiến sĩ.

Sau khi tốt nghiệp, anh được giới thiệu vào làm giảng viên tại Đại học Sư phạm Ninh Hạ. Tuy nhiên, công việc này không kéo dài lâu khi Hân Dương quyết định nghỉ việc vì cho rằng môi trường làm việc không phù hợp với định hướng của bản thân.

Truyền thông Trung Quốc cho biết, sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ, Trương Hân Dương từng trải qua giai đoạn loay hoay trong việc xác định hướng đi cho tương lai. Dù sở hữu thành tích học tập nổi bật, anh chưa tìm được công việc thực sự phù hợp để gắn bó lâu dài.

Khi bước sang tuổi 30, Hân Dương được cho là chưa có công việc ổn định, sống trong một căn hộ thuê tại Thượng Hải và chủ yếu làm công việc tự do. Một số nguồn tin cho biết anh vẫn nhận hỗ trợ tài chính từ gia đình.